Geplaatst in Bedrijfswaardering, Business planning, BVWire, Free Cash Flow, Geldstroom, Groeivoet, Prijs versus Waarde

De Sint deelt weer cadeautjes uit, geloof je dat nog altijd?


Het is weer zo ver!  Dit gevoelen bekroop mij bij het lezen van de recente bevindingen die BVWire onlangs publiceerde in verband met bepaalde vastgestelde mankementen bij economische bedrijfswaarderingen.

De brave man geloofde zijn ogen niet bij de hiernavolgende vaststellingen en de losjesweg geargumenteerde veronderstellingen:

  1. Het verleden als waarheid verkondigen: de prognoses zijn zuiver en alleen opgesteld met het oog op de te bekomen waarderingsuitkomst.
  2. Onnauwkeurige voorspellingen en prognoses: werden niet vergeleken met de historische resultaten.
  3. Prognoses die werden opgesteld zonder de input van de betrokken cruciale personen of de bevoegde afdelingen.
  4. Groeipercentages en bedrijfsmarges die niet in overeenstemming zijn met bedrijfseconomische verwachtingen voor dezelfde industriële sectoren of sub-sectoren.
  5. Prognoses die een bedrijfswaarde opleveren die voortkomen uit de slordigheid van gehanteerde veronderstellingen, m.a.w. het bekende GIGO principe (garbage In and garbage Out).
  6. Prognoses die niet onderbouwd werden met disruptieve veronderstellingen.
  7. Prognoses enkel op basis van de resultatenrekening. Hieruit blijkt een gebrek aan zorg over kapitaaluitgaven of financieringsbehoeften. Misschien overtreft de voorspelde groei de capaciteit van het bedrijf om die groei te financieren?
  8. De prognose bestrijkt niet de gehele conjunctuurcyclus. Hoe heeft het bedrijf tijdens pieken en dalen gewerkt?
  9. De prognose is gebaseerd op een ongebruikelijke veronderstelling. Misschien hangt deze veronderstelling af van het vermogen om financiering te verkrijgen of een overname te doen.
  10. Een te hoog ingeschat bedrag van de totale bedrijfswaarde, vooral op basis van de berekende eindwaarde (terminal value).

Conclusie: ondernemingen die een zekere economische bedrijfswaarde willen kleven op de geldwaarde van hun verzuchtingen, doen er best aan niet meer in die goedgelovige Sint te geloven, met of zonder gekleurde Pieten. Let vooral op allerhande tools die de hemel op aarde beloven want de Sint was daar reeds.

Geplaatst in Bedrijfswaardering, Exponential Technologies, Exponential Wisdom, Extreme Waarde, Free Cash Flow, Geldstroom, Groeivoet, Waarde Creatie

Van “Ground Zero” over groei, risico, tot integratie in 3 simpele stappen.


In deze blogbijdrage is “Ground Zero” het epicentrum van uw onderneming, daar waar het allemaal begon of opnieuw begint.

Uiteindelijk gaat het om volgend stappenplan:

  1. het bedenken van een simpel idee,
  2. de ontwikkeling ervan op basis van een zelf gekozen bepaald pad,
  3. tot het implementeren van een gewoonte (habit) voor de ontwikkeling van dit idee binnen uw onderneming (habit formation).

Bij deze ontwikkeling moeten drie belangrijke doorbraken worden gerealiseerd met het oog op extreme waardecreatie;

  1. De ontwikkeling van een winstgevend en onderbouwd business model.
  2. Het nastreven van beheersbare groei als essentieel onderdeel ervan, zeker niet eeuwigdurend en wat met de berekende eindwaarde?
  3. Het beheersen van de zakelijke risico’s die daarmee kunnen verband houden, vooral disruptieve ontwikkelingen.

Deze mengeling moet tenslotte worden samengebracht tot een winnende combinatie: de hoofdprijs (zeker niet op Google terug te vinden)!

Geplaatst in Bedrijfswaardering, Free Cash Flow, Groeivoet, Overnamemarkt, Robo Valuer

Al gehoord van een groeistrategie?


Toekomstige of geprojecteerde kasstromen zijn, naast het beheersen van uw bedrijfsrisico’s, afhankelijk van de groeimogelijkheden van uw onderneming.

Groei? Een Robotool mechanieker zegt in dat geval gewoon”Insert your Value here“, maar dat zal het probleem zeker niet alleen kunnen oplossen.

Groeien gaat immers niet vanzelf. Echte groei daarentegen is een keiharde strategische doelstelling en moet passen bij de strategische ambities van uw onderneming of van uw project(en).

Een groeiproces dient bovendien grondig te worden uitgedacht, te worden georganiseerd en binnen uw onderneming strategisch te worden gecommuniceerd en te worden gekristalliseerd.

Ik lees in de bedrijfsliteratuur dat er 5 verschillende groeipaden bestaan, sla er maar Robert Tomasko op na, zoals;

  1. Competitieve groei: vergroten van het marktaandeel.
  2. Groei door nieuwe wegen: groei door het toepassen van nieuwe mogelijkheden, onder meer technologische vernieuwing.
  3. Groei door macht: groei vanuit een positie als marktleider.
  4. Groei door specialisatie: groei door het assortiment op de markt te beperken.
  5. Groei door improvisatie: vooral belangrijk in een steeds veranderende en disruptieve markt.

Meer informatie over deze groeipaden is HIER terug te vinden.

Conclusie: zogenaamde populaire vuistregels en andere mechanische algemene economische benaderingen lossen een echte groeistrategie zeker niet op. Denk integendeel creatief na èn op lange termijn èn overweeg ook een aantal disruptieve modellen.

Creativity is a muscle, be creative every day!

Geplaatst in Bedrijfswaardering, Extreme Waarde, Free Cash Flow, Groeivoet, Overnamemarkt, Robo Valuer, Unizo, Waarderingstool

Een bom onder uw bedrijfsovername


De markt, in alle mogelijke kleuren en geuren, heeft de mond vol van een aantal KMO initiatieven in verband met overnemen, overlaten en dies meer.

Voor zulke transacties is een deskundige waardebepaling evenwel onontbeerlijk en daar kan één of andere robotachtige tool niets aan veranderen, dit zijn louter “Tomahawk” projectielen die bovendien niet altijd accuraat doel treffen.

Doe dus eerst het volgende;

  1. U kent uiteraard uw huidige bedrijfswaarde en u weet drommels goed wanneer en in welke omstandigheden u uw onderneming zult willen overgedragen.
  2. Bepaal vervolgens nauwkeurig welke cash flow uw bedrijf echt genereert en in de toekomst eventueel kan genereren.
  3. Ook de groeimogelijkheden voor uw onderneming en sector zijn u als ondernemer welbekend.
  4. Evalueer tenslotte op welke typische bedrijfsrisico’s vooral moet worden gelet.

Tenslotte, adem diep, denk na en simuleer een aantal andere mogelijke uitgangspunten.

Oef, eindelijk ken ik dan mijn echte bedrijfswaarde!

Geplaatst in Extreme Waarde, Free Cash Flow, Groeivoet, Overnamemarkt, Unizo, Waarderingstool

Waarom nu reeds de waarde van uw bedrijf kennen?


Omdat de vergrijzing een feit is en zeer weinig KMO’s daarmee bezig zijn.

Unizo, via het initiatief “Overnamemarkt“, heeft daarvoor een “Waarderingstool” uitgebracht.

Beschouw deze tool als een Do-It-Yourself toolkit die aan de gebruiker enkel een ruwe prijsindicatie weergeeft, dus verre van een deskundig waarde-oordeel.

Dus let op bij het gebruik ervan, verwacht er niet té veel van: deze tool is enkel geschikt voor prijsonderhandelingen en niet voor een deskundig waardeoordeel, daarvoor hebt u meer tijd nodig (4 tot 6 weken) en een belangrijke financiële investering (circa EUR 8 à 10.000).

Een bedrijfswaarde berekenen maakt deel uit van een langlopend strategisch bedrijfsproces, ruim op voorhand ingeleid en ingevoerd, beschouw het als een onderdeel van uw DNA en van uw bloedstroom.

Zoals bij een goede gezondheid en een aangepast dieet begint u er tijdig aan, zoals:

  • vroeg genoeg opstaan/tijdig aan beginnen,
  • voldoende bewegen/uw bedrijfsmodel tijdig aanpassen,
  • voldoende rusten/tijdig rondkijken wat de concurrentie aan het doen is.

Conclusie: kennis is macht. Uiteindelijk weten wij allemaal dat waarde wordt geanalyseerd en dat over de prijs wordt onderhandeld. Dus, scherp uw onderhandelingsvaardigheden aan en verfijn intussen uw kennis over bedrijfswaardering.

Be a valuebuilder!

Geplaatst in Artificial intelligence, Bedrijfswaardering, Extreme Waarde, Groeivoet, Robo Accountant, Robo Valuer, Waarderen van Ondernemingen

Extreme bedrijfswaarde in 7 strategieën


Eerder schreef ik over de 5 stappen voor een extreme waardecreatie.

Artificiële intelligentie zal in de toekomst een groot deel van dit rekenwerk wegnemen, zie mijn artikel “Artificiële intelligentie bedreigt bedrijfswaarde“.

Zonder een grondige, tijdige en langdurige voorbereiding zal het resultaat ervan evenwel zeer pover zijn. Doe daarom op zijn minst beroep op de juiste deskundigen.

Uit een recent onderzoek in de US of A blijken experts aldaar de volgende 7 strategieën (in dalende orde van belangrijkheid) te beoordelen bij acquisities, wat dus betekent dat vooral op deze uitgangspunten dient te worden gefocust.

  1. Sterkte van de bestaande klantenrelaties: loyaliteit, langdurige relaties, contracten.
  2. Technologie: kan een competitief voordeel opleveren.
  3. De kwaliteit van het management: let ook vooral op de kwaliteit van het middle management.
  4. Marketingstrategie: moet gefocust zijn op de bedrijfsniche of specialiteit.
  5. Financiën: let vooral op groei en marktpotentieel.
  6. Medewerkers: een laag personeelsverloop is een pluspunt.
  7. Imago en reputatie.

Moraal van het verhaal: deze strategieën zijn evenzeer voor accountants en advocaten van toepassing. Begin er dus tijdig aan.

Geplaatst in Exponential Technologies, Exponential Wisdom, Extreme Waarde, Groeivoet

Een bedrijf waarderen is zeker ook naar de toekomst kijken.


Alles digitaliseert. Bedrijfsprocessen, geld, energie, het menselijk lichaam en de biologie: alles wordt omgezet in een reeks 0 en 1 die kan worden bewerkt met computers“, schrijft Maurits Kreijveld in zijn nieuwste boek “De Plug & Play organisatie – Winnen in een digitale wereld“.

Maurits legt alles haarfijn uit in de 4 “SSSP” bouwstenen en de bronnen waarop met succes moet worden ingeplugd.

  1. SMART: de onbegrensde mogelijkheden van digitaal.
  2. SAMEN: ecosystemen en de kracht van samenwerken.
  3. SOCIAAL: wijzer door gebruikers en klanten.
  4. PLATFORM: het krachtige digitale organisatiemodel.

Kijkt u ook digitaal mee (PLAY) of blijft u liever verder analoog evolueren en leven (STAY)?

Geplaatst in Bedrijfswaardering, Groeivoet

Onze paus heeft het opnieuw gezegd.


Neen, niet die van Washington D.C., noch die van het Vaticaan, maar wel die van New York, met name Aswath Damodaran dus, die van de New York Stern School of Business.

Met een simpele Trumpiaanse slogan meldde Aswath Damodaran onlangs, en ik citeer “Focus more on ‘CF’ than the ‘D’”.

Mijn aanvoelen is dat dit geen nieuwe encycliek is, maar integendeel een iteratie is op wat wij als professionele kenners reeds lang wisten.

Als trouwe Damodariaanse economische volgeling had ik dit reeds lang van tevoren gezien of voelen aankomen, lees er mijn blog bijdrage op na.

Uiteindelijk gaat het als basis in ruime mate over de “Cost of Capital”, ook beter bekend als de “vermogenskostenvoet” en in meer specifieke mate over groei, marge en her-investeringsbehoeften waarbij de focus ligt op Cash Flow (ook bekend als “geldstroom”).

Hierover zegt Aswath … “When your valuations go awry, it is almost never because of the mistakes that you made on the discount rate and almost always because of errors in your estimates of cash flows (with growth, margins and reinvestment),” he writes. Therefore, you should focus on making the most accurate cash flow projections possible and include all risks, instead of “obsessing about the minutiae of discount rates“.

Inderdaad Aswath: mooi gezegd en slim gezien: verkoop de bestemming en niet het vliegtuig!

Geplaatst in Bedrijfswaardering, Exponential Wisdom, Groeivoet, Prijs versus Waarde, Waarderen van Ondernemingen

“It’s the price you pay” … in Italy on 4 December 2016 …?


Deze boodschap is duidelijk. Bij een investering moet altijd de “juiste prijs” worden betaald, nationaal of internationaal.

Van alle variabelen waarmee u als deskundige wordt geconfronteerd bij een bedrijfswaardering, zoals de groei van de industrie, de potentiële concurrentie , het landen risico, etc., is de prijs die daarmee uiteindelijk wordt bepaald uiterst belangrijk.

Bij een bedrijfswaardering maakt u immers vakkundig een afweging en maakt u een compromis tussen wat het bedrijf eigenlijk waard is en wat de markt denkt dat het bedrijf waard kan zijn.

Soms werkt het in uw voordeel, maar ook in uw nadeel.

Dit is precies dé aanpak die Warren Buffett toepast als hij potentiële investeringen evalueert, ik citeer (vanuit de beschikbare literatuur): “Wij hebben geen masterplan … wij praten niet over de toekomst van de industrie … wij zoeken enkel naar bedrijven met een duurzaam concurrentievoordeel tegen een aantrekkelijke prijs” …

De kritische waarderingsfactor is dus het bepalen van de intrinsieke waarde van een bedrijf en daarop het bepalen van een juiste (spot)prijs.

Wat is dan die “juiste” prijs? Wel, het hangt uiteraard van bedrijf tot bedrijf af en van wat u als waarderingsdeskundige ontwaart als potentieel op lange termijn.

Conclusie: bestudeer een bedrijf lang genoeg en ontwaar vooral de de zichtbare trends en graaf eveneens naar de onzichtbare trends (industrieën die ontstaan uit die trends). Op die manier leert u welke de fundamentele marktwaarden ervan kunnen zijn en zal u begrijpen wat de gebruikelijke marktprijs kan zijn en zal u in staat zijn te herkennen wanneer de onderneming (g)een “koopje” is.

Doe dit, dan is de cirkel rond en zing dan met mij mee … “I’ve got the blues” …

Geplaatst in Extreme Waarde, Free Cash Flow, Geldstroom, Groeivoet

Terminale “data” en terminale “dagen”


Terminaal” associeer ik met een “einde“, vooral als ik aan het recente heengaan van Fidel Castro of Leonard Cohen denk, dus in dat geval enkel aan het materiële einde waar iedereen voor staat , denk ik toch, in de zin van: waarom zijn wij hier en waarom nu reeds of nu pas?

Hetzelfde kan worden gezegd van het Engelse begrip “Terminal Value“, bij bedrijfswaardering in het Nederlands omgezet beter bekend als de “Eindwaarde“.

Ik blogde eerder over dit begrip hier en ook hier.

Als het bedrijfseinde nadert is het zaak om het impact ervan bij een bedrijfswaardering te kunnen evalueren, bij voorkeur met toepassing van het HRAT principe.

Immers, ook een onderneming kent een start (geboorte) en een einde (overlijden, stopzetting, verkoop, …).

Veel bedrijfswaarde is intussen immaterieel (“Intangible” in het Engels) geworden. Werk dus met de nodige zorg en focus gericht om het impact ervan te kunnen verzekeren.

Denk dan minder aan snelle externe groei en integendeel aan organische groei en vooral aan de duurzaamheid van cash flow rendementen en van winstmaximalisatie.

En zeker nu het jaareinde nadert, denk in het bijzonder aan de “Terminal Days” van Ricardo Semler.

Om het op zijn Cohen’s te zeggen: Everybody knows that the boat is leaking, everybody wants a box of chocolates, everybody knows … the end is near …

Geplaatst in Bedrijfswaardering, Business planning, Extreme Waarde, Groeivoet

De correlatie tussen bedrijfswaardering en Self-Help boeken


Onlangs las ik een artikel over het nut van “Self-help” boeken en meer in het bijzonder de vraag :

  • Should I live in the NOW?
  • Or should I visualize what I want in the FUTURE?
  • Or should I deeply analyze my PAST“?

Met Self-Help boeken weet niemand het, het mogelijk effect is namelijk zeer vaak autobiografisch, maar bij bedrijfswaardering weet ik het zeker wel.

Het opbouwen of het uitbouwen van een onderneming:

– is zeer moeilijk en bijwijlen hard,
– vergt een stevige dosis geluk,
– noodzaakt een instelling gericht naar het oplossen van onverwachte problemen en uitdagingen,
– vergt het beschikken over de moed om personele problemen aan te pakken,
– veronderstelt het beschikken over een karakter om door te gaan, ook als alle hoop schijnbaar verloren is.

Zoals ik eerder al aangaf is het vertellen van een samenhangend verhaal (story telling) hierbij onmisbaar.

Inderdaad, de componist/verteller moet hierbij, zoals een goede verhalen verteller betaamd, gedisciplineerd werken.

Zo’n verhaal dwingt je immers om dieper na te denken over de gebruikte getallen en er zinvol mee om te gaan.

Vergeet ten slotte niet dat de enige onzekerheid, dé onzekerheid is!

Geplaatst in Bedrijfswaardering, Extreme Waarde, Free Cash Flow, Geldstroom, Groeivoet, Waarde Creatie

De vermogenskost voor KMOs: wat doe ik er nu mee?


Steeds maar dalende rendementen op OLO 10 jaar, negatieve rentes op grote spaarboekjes, toegenomen bedrijfsrisico’s … het leest als een klaagzang.

Eerder hebben wij hierover bericht, kijk maar o.m. op:

Vermogenskosten (cost of capital) in een KMO-onderneming.
Eerst was er CAPM, dan BUM en nu eindelijk IPCPM/IPCPL.
My government is pro-business and luckily CAPM is not (anymore).

Recent behandelde de AICPA FVS Conferentie (AICPA Forensic and Valuation Services Conference) in Las Vegas dit onderwerp met als moto “Seven Tips on Cost of Capital“, wij overlopen even.

1. Het gebruik van Build-Up (BUM), CAPM en MCAPM: de meeste specialisten in bedrijfswaardering stappen al lang niet meer mee in deze verhaaltjes voor KMOs, het blijven inderdaad maar sprookjes (aka “snake oil“).

2. Het al of niet normaliseren van de risk-free rate?: het afvlakken ervan grijpt terug naar bepaalde perioden, maar welke periode dan? Very tricky indeed. Aswath Damodaran licht één en ander jaarlijks toe in zijn publicatie. Inderdaad Aswath … “it depends upon the forecast period, whether you believe markets are efficient and whether you are required to be market neutral in your analysis” … sorry, maar I am going “bananas”.

3. Alternatieve methoden zoals IPCPL en de Pepperdine Studies: zie hiervoor, aan te bevelen maar enkel te gebruiken als een “sanity check“.

4. Conclusie: it is all “pie in the sky”, dus laat vooral zien en leg uit hoe de vermogenskost gedetailleerd werd opgebouwd!

Geplaatst in Bedrijfswaardering, Extreme Waarde, Geldstroom, Groeivoet, Waarde Creatie

Terminal Value and Snake Oil


Bij elke deskundige bedrijfswaardering vormt de eindwaarde (terminal value) het orgelpunt, als het ware het eindpunt, van een zeer lange (en vaak dure) denkoefening.

Aan het einde ervan dienen de geldwaarden wat te worden gemasseerd (massaging), beter te vergelijken met de benadering van “Snake Oil”, als “Cure-All” om het geheel wat appetijtelijker te kunnen laten voorstellen.

Bij het gebruik van zulk glijmiddel dienen vandaag een aantal hindernissen (potholes) te worden vermeden of te worden opgelost, zoals;

  1. Welke lange termijn groeivooruitzichten kunnen worden voorop gesteld: algemeen wordt 2% gebruikt, maar is dit wel zo?
  2. Welke macro-economische risico’s zijn heden ten dage voor de hand liggend : kijk even mee in onze kristallen bol, ik zie er momenteel zeer veel, u ook?

Bij elke goede bedrijfswaardering behoort een uitstekende macro-economische studie tot het traditioneel wapenarsenaal.

Ik zie vandaag een aantal belangrijke macro-economische risico’s:

  • de globale systemische crisis (na de US sub-prime mortgage en de EURO crisis),
  • de Chinese credit crisis,
  • de global commodity crisis,
  • de olie markt (crash) problemen,
  • de Greek EURO exit en de Greek bank schutdown,
  • economic imbalances binnen de EU,
  • secession problemen met sommige landen binnen de EU,
  • de US en EU QE maatregelen (geld machines/ezeltjes),
  • Saudi Arabië en de olie crisis,
  •  … (pft… buiten adem) …

Ben ik iets vergeten en welk glijmiddel gebruikt u?

Geplaatst in Bedrijfswaardering, Business planning, Extreme Waarde, Free Cash Flow, Geldstroom, Groeivoet, Prijs versus Waarde, Waarde Creatie, Waarderen van Ondernemingen

UNIZO, Overnameproces en Uitdagingen


ZO, het magazine voor de zelfstandige ondernemer, commentarieert in de Oktober 2015 uitgave (zie vanaf pagina 57) in de rubriek “Opvolging en Overname” de “Top-uitdagingen tijdens het overnameproces“.

Uit de resultaten van een recent gehouden enquête blijken ondernemers o.m. met de hiernavolgende uitdagingen te worden geconfronteerd bij een effectieve overname.

  • Waardebepaling: 56%.
  • Financiering: 46%.
  • Fiscale knelpunten: 25%.
  • Wettelijke regelingen en vergunningen: 20%.
  • Juridische knelpunten: 18%.

Bedrijfswaardering spant weerom de kroon.

Tijd dus om onze blog onder de schijnwerpers te plaatsen:

  1. Waarom duurt het zo lang om uw private onderneming te verkopen?
  2. Ga voor Extreme Waarde.
  3. 5 Bijkomende waardevolle tips om de “extreme waarde” van uw KMO te doen toenemen.
  4. Gratis nieuwsbrief “Waarde in Finance”.

Aan het werk, ga ervoor!

Geplaatst in Extreme Waarde, Groeivoet, Waarderen van Ondernemingen

Hoe de groeivoet bij een waardering bepalen en beoordelen?


De literatuur zegt hierover niets, nada, nichts, niente, rien, enkel mooie en leuke verhaaltjes.

“Common sense” kan je hierbij helpen, zie hiervoor mijn vorig bericht.
Er wordt steevast uitgegaan van een perpetuele groeivoet van 2%, gelijk aan de door de ECB en FED vooropgestelde inflatienorm.  Wie dat uit zijn duim heeft gezogen, is voor mij een raadsel.  Waarom niet 2,75% of 5% tout court?  Piece of cake zou je zeggen: 1 BAR als eenheid van druk komt toch niet ter discussie, of toch?
In de US of A zijn zij er bijna, alhoewel toch wel ongeveer volgens de al dan niet gemanipuleerde overheidsstatistieken. Of dit met de micro-macro economische werkelijkheid overeenstemt is een andere paar mouwen, ik zou zeggen “Askaltucher”.
In fort Europa is onze vriend Mario Draghi nog steeds driftig aan het sleutelen om het zover te krijgen, geld aan het drukken dus (papier is toch goedkoop en hij wou niet onderdoen voor Helicopter Ben). Alleluia, wat is dan de overgebleven waarde van één EURO?
Daar ik een zeer grote fan ben van Seth Godin, heb ik dé oplossing gevonden via zijn dagelijkse Blog. Ik zal wel eerst Mario vragen om een paar nullen toe te voegen aan zijn inkoopprogramma (QE), of vergis ik mij met wat Alberto ons ooit heeft verkondigd.
Seth on “Adding a zero“: “Just about everyone can imagine what it would be like to add 10% more to their output, to be 10% better or faster. Many people can envision what their world would be like if they were twice as good, if the work was twice as insightful or useful or urgent. But ten times? It’s really difficult to imagine what you would do with ten times as many employees, or ten times the assets or ten times the audience. And yet imagining it is often the first step to getting there”.
Dus, blijven groeien Mario en wel blijven drukken, zero … zero … zero … zero … met de “Law of Attraction” in je hoofd!